ამქართა ინსტიტუტი საქართველოში და მისი წევრების სოციალური მდგომარეობა გაზეთ „ივერიას“ მიხედვით

რეზიუმე

კვლევის პრობლემასთან დაკავშირებით, გაზეთ „ივერიაში“ დაბეჭდილი მასალებისა და თანამედროვე სამეცნიერო ლიტერატურის მიღწევების საფუძვლიანი ანალიზის გათვალისწინებით, სტატია ასაბუთებს:
1) XII-XVIII საუკუნეების ქართულ წერილობით დოკუმენტებში დაცული ტერმინები: ქვისმთლელი, მთავარი ოსტატი, მთავარი მხატვარი, მთავარი მკერავი და სხვ. აღნიშნავდნენ შესაბამისი პროფესიის ადამიანთა გაერთიანების ხელმძღვანელს. ბოლო პერიოდის სამეცნიერო ლიტერატურა ადასტურებს, რომ სიტყვა „მთავარი/უხუცესი“ სრულად შეესაბამება 1860-იან წლებში ქართულში შემოტანილ სპარსულ სიტყვას „ამქარ“ („ხელოსან“) ცნებას;
2) გაზეთ „ივერიაში“ დაბეჭდილი მასალების შესწავლით დადგინდა: ა) საქართველოში მომუშავე ხელოსნურ ორგანიზაციებს ჰქონდათ სპეციალური ნიშნები და დროშები; ბ) მათ წევრებს შორის მომხდარი შიდა ორგანიზაციული ცვლილებები (ოსტატების გადინება ქარხნებზე) გამოწვეული იყო მძიმე სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობით და ქვეყანაში კაპიტალიზმის განვითარების სპეციფიკით. რუსეთის სამინისტროს 1891 წლის კანონი სახელოსნოს წესდების შესახებ, შეგირდების სამართლებრივ ნორმებთან ერთად, რომლებიც მუშაობდნენ ხელოსნების ორგანიზაციაში, დააკანონეს სახელოსნოს მფლობელის ვალდებულებები მათ მიმართ;

3) გაზეთ „ივერიაში“ დაბეჭდილი პუბლიკაციების მიზანი ქართული ხალხური რეწვის პოპულარიზაციასთან ერთად იყო რუსეთის შესაბამისი ხელისუფლების დაინტერესება და ამ მიმართულებით ქმედითი ღონისძიებების გატარების აუცილებლობა. საქართველოში „მწარმოებელთა ასოციაციების“ შექმნის მიზანშეწონილობის პროპაგანდა და რუსეთში მოქმედი საშინაო მრეწველობის შემსწავლელი კომისიის შესაბამისი ქვეკომისიის საქართველოში ფუნქციონირების აუცილებლობის მოთხოვნა, რომელიც მიზნად ისახავს ქართული ხალხური ჭედური ხელოვნების უმაღლესი სტანდარტების გადარჩენას და შენარჩუნებას;